De cliënt die nooit 'klaar' is

En waarom jij hem (onbedoeld) zo houdt

Iedere GGZ- of huisartsenpraktijk kent ze wel. De cliënt die drie keer per dag belt. Die niet gerustgesteld raakt na een zoveelste onderzoek. Die op vrijdagmiddag nog even “iets belangrijks” heeft. En in het weekend de crisisdienst belt – voor de zekerheid.

In de therapiekamer wil hij vooral één ding: nabijheid. Geen confrontatie, geen experiment, geen sprong, een stapjes.

Gewoon: iemand die blijft.

En daar begint het probleem.

De verleiding van goede zorg

Als behandelaar voel je het meteen: dit is iemand die je niet kunt laten vallen. Dus je bent bereikbaar. Je legt extra uit. Je stelt gerust. Nog een keer. En nog een keer. Je denkt: ik moet de relatie stevig maken, dan komt de rest wel.

Maar ondertussen gebeurt er iets anders. Elke keer dat jij geruststelt, bevestig je impliciet:

“Je kunt dit inderdaad niet alleen.” En elke keer dat jij beschikbaar bent, leert de cliënt:

“Gelukkig, ik hoef het ook niet alleen te kunnen.”

Zorg verandert zo langzaam in onderhoud.

Waarom praten hier niet helpt

Deze cliënten stellen vaak een eerlijke vraag: “Waarom doe ik zo?”

Maar het probleem zit zelden in gebrek aan inzicht. Het zit in gebrek aan draagkracht en vertrouwen in eigen kunnen.

Meer praten. Meer graven. Meer verklaren. Het voelt therapeutisch – maar werkt vaak als overvraging. Want introspectie vraagt precies datgene wat ontbreekt:

afstand nemen van jezelf.

Afhankelijkheid is geen keuze (maar wordt wel versterkt)

Mensen met afhankelijke persoonlijkheidsproblematiek leven met een diep gevoel:

'ik red het niet alleen'.

Dat komt ergens vandaan. Temperament. Opvoeding. Ervaringen. Soms ook cognitieve kwetsbaarheid of ontwikkelingsvertraging. Misschien zijn ze beschermd opgevoed. Misschien juist onzeker gemaakt. Misschien allebei.

Wat de oorzaak ook is: het resultaat is hetzelfde.

Beslissingen voelen als risico’s. Alleen zijn voelt als gevaar.

Dus zoeken ze houvast. In jou.

En dan komt het lichaam ook nog meedoen. Alsof het nog niet complex genoeg is, mengt het lichaam zich in het verhaal.

Pijn. Vermoeidheid. Hartkloppingen. Duizeligheid.

Echte klachten – maar met een disfunctionele omgang.

De aandacht gaat naar het lichaam, niet naar de onderliggende spanning.

Want naar binnen kijken is te spannend. Dus gaat de blik naar buiten. Zo ontstaat een patroon van 'somatisatie': veel zorgen over lichamelijke signalen

eindeloos checken en geruststelling zoeken stoppen met medicatie bij twijfel zoeken naar “de” medische verklaring

En jij? Jij wordt onderdeel van het controlesysteem.

Een vicieuze cirkel van zorg

Deze cliënten gebruiken vaak veel zorg. En zijn tegelijk vaak ontevreden over diezelfde zorg.

Niet omdat ze lastig zijn. Maar omdat het systeem precies doet wat het probleem in stand houdt.

Meer hulp → minder zelfvertrouwen → meer klachten → meer hulp.

Daarbovenop komt vermijding:

passief: situaties uit de weg gaan

actief: overmatig checken, vragen, zoeken Beide leiden tot hetzelfde: een kleiner leven.

De ongemakkelijke waarheid

We zijn hier niet zo goed in.

Echt niet.

De richtlijn zegt: werk aan een veilige relatie. Gelijkwaardig, transparant, voorspelbaar.

Maar probeer dat maar eens als iemand je op vrijdagmiddag belt.

Of 112.

Dan wint vaak iets anders:

je menselijke neiging om te helpen.

Wat dan wél?

Misschien begint het hier:

Niet nóg beter zorgen.

Maar anders zorgen.

Niet: “Ik ben er altijd voor je.”

Maar: “Ik help je om het zelf te kunnen.”

Dat betekent soms:

niet direct geruststellen, grenzen stellen aan contact, kleine, concrete stappen oefenen, successen uitvergroten (hoe klein ook), maar ook verdragen dat iemand zich even slechter voelt

En ja, dat voelt soms bijna tegennatuurlijk.

Tot slot

Deze cliënten vragen veel.

Maar ze laten ook iets zien wat we liever niet zien:

Dat goede bedoelingen schadelijk kunnen worden.

Dat nabijheid afhankelijkheid kan voeden.

En dat echte verandering soms begint met… iets minder geven.

Niet omdat je minder betrokken bent. Maar omdat je verder kijkt dan vandaag.

Want uiteindelijk is de beste zorg niet: iemand vasthouden.

Maar: iemand leren loslaten – ook van jou.