'"Wat kun je eigenlijk nog met die ouderen?”

Soms neem ik de trein. Tweede klas kaartje, derde klas staplek. In het tussenstuk. Je weet wel, dat harmonica-achtige deel van de trein waar je verandert in een menselijke sardine. Privacy? Nee. Persoonlijke ruimte? Ook niet. Ik heb mensen intiemer leren kennen dan sommige familieleden. Maar goed, dat is een ander verhaal.

Daar sta ik dan. Schuddend, schommelend, oogcontact vermijdend. Tot de trein abrupt afremt en een vriendelijke maar wat schikachtige vrouw zich noodgedwongen aan mij vastklampt. Letterlijk. Dan maar een ditjes-en-datjes praatje. Zo ontstaan in Nederland de meeste gesprekken.

“Wat doe je voor werk?” vraagt ze op een gegeven moment als we het kort over de drukte in de trein hebben gehad. .

“Psycholoog.”

“Oh.”

Die oh ken je wel. Dat is geen woord. Dat is een diagnose op zich.

Er valt een korte stilte. Een stilte van dertig medereizigers dik.

En dan komen ze, altijd, zonder uitzondering, de twee standaardvragen (of vooroordelen over psychologen):

“Dan kun jij vast heel goed door mensen heen kijken?”

En

“Is dat niet héél zwaar werk?”

Gevolgd door een mini-biografie over haar zoon die misschien ADHD heeft. En dat ze dat zelf eigenlijk ook wel een beetje herkent. (Spoiler: iedereen herkent zich een beetje in ADHD als je maar genoeg lijstjes leest of geabonneerd bent op Tik-Tok)

Ik vertel dat ik vooral met ouderen werk. 'Ik ben ouderenpsycholoog'

En dan komen er altijd twee nieuwe standaardvragen. Je raadt ze al:

“Word je niet héél moe van dat gezeur en geklaag van die ouderen?”

“En… wat kun je eigenlijk nog met die ouderen?”

Ah. Daar zijn ze. Nog meer vooroordelen. Net zo betrouwbaar als vertraging op het spoor. Laat ik beginnen met het eerste.

'Nee, eigenlijk juist het omgekeerde. Ik word niet moe van “dat gezeur”. Sterker nog: ik krijg er energie van'. Want als je niet alleen focust op wat pijn doet, maar op wat iemand in zijn of haar leven al heeft dóórstaan, gebeurt er iets bijzonders'.

Ouderen hebben oorlogen overleefd. Verlies. Ziekte. Liefde. Carrières. Kinderen. Pubers (wat soms zwaarder is dan oorlog). Ze hebben een archief aan veerkracht waar menig twintiger jaloers op zou zijn. Als je het gesprek richt op hun kracht in plaats van hun klachten, dan zie je mensen letterlijk rechterop zitten. We praten over wat hun leven betekenis geeft. Wat ze willen. Wie ze willen zijn in deze fase van het leven. Minder over wat niet meer lukt, meer over wat nog wél kan.

Dat levert geen energieverlies op. Dat levert juist energie op!

Dan over naar de tweede vraag: “Wat kun je eigenlijk nog met die ouderen?”

Alsof er ergens bij 65 een bordje in je brein wordt omgedraaid: Zo. Klaar. Niet meer aanpasbaar. Bedankt voor uw komst.

Maar hersenen zijn geen yoghurt met een houdbaarheidsdatum. Ook op latere leeftijd kunnen we veranderen. Leren. Nieuwe inzichten ontwikkelen. Oude patronen bijstellen. Mensen groeien nog steeds op oudere leeftijd. Misschien wel met meer wijsheid dan ooit.

Veel ouderen zeggen tegen mij: “Ik wil me weer de oude voelen.” En dat betekent zelden: ik wil weer 25 zijn. Het betekent: ik wil dichter bij mijn beste versie komen. Ondanks alles wat mijn lichaam inmiddels uitspookt.

En ja — dat lukt. Dat is prachtig om te zien.

“Hoe oud zijn die ouderen eigenlijk die je spreekt?” vraagt mijn medereiziger.

“Vanaf 65.”

“Oh,” zegt ze. “Ik ben 68.”

En ineens hangt er een andere stilte. Niet ongemakkelijk. Meer… nadenkend.

Daar staan we dan in een overvolle trein. De één zogenaamd ‘oudere’, de ander ‘ouderenzorgpsycholoog’. Omringd door haast, irritaties, smartphones en mensen die vooral bezig zijn om niet om te vallen.

We reizen verder in oorverdovende stilte.

En ik denk: misschien zijn vooroordelen net als treinritten.

Een beetje schokkerig. Soms ongemakkelijk.

Maar als je het gesprek aangaat,

kom je meestal toch een stuk verder dan je dacht.