Whitepaper voor oplossingsgericht werken!

Iedereen in zorgland houdt tegenwoordig van een whitepaper.

Hoe dikker het document, hoe groter blijkbaar de wijsheid. Liefst met ingewikkelde schema’s, pijlen, modellen, SMART-doelen, evaluatiekaders, procesindicatoren en een managementsamenvatting waar zelfs ChatGPT een lichte burn-out van krijgt.

Een whitepaper moet namelijk serieus zijn. Objectief. Onderbouwd. Overtuigend. Het soort document waarbij je tijdens het lezen automatisch rechterop gaat zitten en denkt: zo, deze mensen hebben verstand van zaken.

Maar toen kwam tijdens een training oplossingsgericht werken ineens een gevaarlijke vraag voorbij:

“Hoe zou de whitepaper van oplossingsgericht werken eruitzien?”

Hmmm. Dat is misschien wel de mooiste paradox ooit.

Want oplossingsgericht werken draait juist niet om dichtgetimmerde plannen, vaststaande routes of professionals die alvast weten waar iemand heen moet.

Sterker nog: hoe meer de hulpverlener denkt te weten, hoe groter de kans dat hij per ongeluk over de cliënt heen walst met een zorgvuldig geformuleerd behandelplan van 48 pagina’s.

In veel zorgsystemen gaat het ongeveer zo:

Cliënt: “Ik weet eigenlijk niet precies wat ik nodig heb.”

Professional: “Geen probleem, wij wel.”

- opent protocolmap van 600 pagina’s -

Bij oplossingsgericht werken ligt dat net iets anders. Daar begint het ongemak al meteen: de ander bepaalt het doel.

Niet jij. Niet de organisatie. Niet het EPD. Niet de verzekeraar. Niet het kwaliteitskader ‘Zorgvisie 2030-plus’.

De cliënt.

En als iemand het nog niet weet? Dan ga je dus niet professioneel zitten invullen wat “goed” voor hem of haar zou zijn. Wat in zorgland bijna voelt als ketterij.

Je stelt nieuwsgierige vragen. Je onderzoekt. Je sluit aan. Je volgt. Je vertrouwt erop dat mensen vaak meer mogelijkheden hebben dan ze zelf denken.

En misschien nog wel het spannendste: je weet van tevoren niet waar het gesprek uitkomt.

Voor sommige professionals voelt dat ongeveer alsof een piloot vlak voor vertrek zegt: “Geen idee waar we landen, maar we blijven hoopvol en sluiten goed aan.”

Toch zit daar precies de kracht.

Want mensen zijn geen IKEA-kasten. Je kunt er niet standaard een handleiding bij leveren met: “Stap 1: inzicht. Stap 2: motivatie. Stap 3: gedragsverandering. Let op: schroef cliënt voorzichtig vast aan behandelmodule.”

Elk mens is anders. Elk gesprek is anders. Elke situatie vraagt iets anders.

En dus is de echte whitepaper van oplossingsgericht werken misschien wel… een leeg vel papier.

Een tabula rasa.

Voor de hulpverlener: zonder vooraf ingevulde aannames.

Voor de cliënt: een ruimte waarin nog iets mag ontstaan.

Geen dichtgeregelde routekaart. Geen therapeutisch kolonialisme waarbij professionals alvast bepalen wat een “goed leven” zou moeten zijn.

Maar nieuwsgierigheid. Creativiteit. Aansluiten. Hoop. Vertrouwen in de sterke kanten van mensen.

En ja, dat klinkt verdacht simpel. Dus maken we het in de zorg vaak liever ingewikkeld.

Want een lege pagina verkoopt natuurlijk een stuk slechter op congressen.

“Hier is onze revolutionaire methodiek!” “Interessant, hoeveel pagina’s?”

“Eén.”

“En wat staat erin?”

“Nog niks. De cliënt mag beginnen.”

Kijk, dát vraagt lef.