Clowncadeau

Er zijn maar weinig dingen in de zorg waar je zó snel een mening over hebt als clowns.

Voor de één zijn ze een bron van warmte, contact en ontspanning. Voor de ander de enige reden om spontaan uit bed te willen vluchten.

Cliniclowns en zorgclowns zijn bezig aan een opmars. Er zijn onderzoeken die laten zien dat zij bij sommige mensen met dementie kunnen zorgen voor meer ontspanning, meer contact en soms zelfs een glimlach. Vooral doordat ze met muziek, improvisatie en oprechte aandacht aansluiten bij de belevingswereld van iemand.

Maar...

Alsof het een natuurwet is dat iedereen blij wordt van een rode neus.

Persoonlijk? Mocht ik later in een verpleeghuis liggen en er komt een clown mijn kamer binnen, dan is de kans groot dat mijn bloeddruk ineens weer verrassend vitaal wordt. Niet van plezier, maar van pure verontwaardiging.

Het punt is niet dat zorgclowns slecht zijn. Het punt is dat mensen verschillend zijn.

In de zorg zeggen we voortdurend dat persoonsgerichte zorg centraal staat. Dat we aansluiten bij voorkeuren, levensverhalen en persoonlijkheid.

Maar zodra iemand een rode neus opzet, lijkt ineens iedereen dezelfde humor te moeten hebben. Terwijl een aanzienlijk deel van de bevolking clowns juist ongemakkelijk of zelfs angstaanjagend vindt.

Die angst heeft zelfs een naam: coulrofobie. Onderzoek laat zien dat verrassend veel volwassenen én kinderen negatieve gevoelens hebben bij clowns. Niet alleen door horrorfilms als It, maar ook omdat een geschminkt gezicht emoties moeilijk leesbaar maakt.

Ons brein houdt nu eenmaal van voorspelbaarheid. Een gezicht dat je niet kunt "lezen", voelt voor sommigen onveilig en onecht.

En dat snap ik dat wel. In de zorg proberen we juist maskers af te zetten.

We pleiten voor echtheid. Voor jezelf zijn. Voor oprecht contact.

En vervolgens verschijnt er iemand met een felrode neus, overdreven wenkbrauwen en oversizede bowling schoenen.

Dat is op z'n minst een interessante interventie.

Betekent dit dat zorgclowns moeten verdwijnen?

Nee.

Maar besef wel dat we moeten stoppen met doen alsof het voor iedereen een goed idee is.

De beste interventie in de zorg is niet degene waar het meeste onderzoek naar is gedaan of waar subsidie voor beschikbaar is.

De beste interventie is degene die past bij déze mens.

Voor de één is dat een zorgclown.

Voor de ander een kop koffie.

Of gewoon iemand die zonder rode neus naast het bed komt zitten en zegt:

"Goedemorgen. Hoe gaat het vandaag met u?"