Veldobservaties van Guus Plins Bewoner, amateurfilosoof en voormalig buitengewoon aandachtig mens. Specialisatie: menselijk gedrag in semi-gecontroleerde zorgbiotopen. Observatie 1 — De Grote Verandering Er waait een nieuw soort wind door het verpleeghuis. Niet letterlijk overigens. Dat zou betekenen dat iemand eindelijk een raam heeft opengezet. Nee, ik bedoel figuurlijk. Sinds de komst van iets wat men hier noemt: “positieve gezondheidszorg” gedragen de verzorgers zich opva

Er was een tijd dat de ggz begreep dat sommige mensen niet “genezen”, maar moeten leren leven met kwetsbaarheid. Dat klinkt misschien somber, maar eigenlijk was het verrassend menselijk. Er waren langdurige groepen, vaktherapieën, vaste behandelaren, plekken waar mensen konden landen als het misging. Muziektherapie, creatieve therapie, psychomotorische therapie – geen “leuke extraatjes”, maar manieren om weer een beetje verbinding te voelen met jezelf en met anderen. Niet all

Activiteitenbegeleiding in het verpleeghuis In Nederland zijn we best bijzonder. We organiseren met liefde dagbesteding voor ouderen die nog thuis wonen. Er zijn buurtcentra, beweeggroepen, creatieve middagen, wandelclubs, muziekactiviteiten, duofietsen, kookgroepen, geheugentrainingen en koffietafels met meer sociale dynamiek dan menig kantoorvergadering. Want we weten het inmiddels allemaal:“Use it or lose it.” Blijven bewegen. Blijven ontmoeten. Blijven doen. Blijven voele

Sommige hulpverleners reageren op een probleem alsof ze een brandweerslang cadeau hebben gekregen voor hun verjaardag. Iemand zegt: “Het gaat niet zo goed.” En voor je het weet hangt de ander half uit het raam met een reddingsboei, een stappenplan, drie adviezen, een ademhalingsoefening en een doorverwijzing naar een mindful alpacaweekend in Drenthe. Welkom in de wondere wereld van de fixreflex. Hoe slechter het met iemand gaat, hoe harder -wij' gaan werken. Alsof de cliënt e

Je kent ze wel. Mensen die bij binnenkomst op een afdeling al klinken alsof ze auditie doen voor een Scandinavische misdaadserie. “Alles gaat mis.” “Het systeem werkt niet.” “De koffie is lauw.” “En trouwens… de printer doet raar.” Tien minuten later voelt de hele ruimte alsof er collectief belastingaangifte moet worden gedaan. Dat is geen aanstellerij. Dat is psychologie. Volgens psycholoog Barbara Fredrickson hebben negatieve emoties namelijk een soort tunnelvisie-effect. A

“Goedemorgen meneer De Vries, heeft u lekker geslapen?” “Geen idee. Ik ben vooral druk geweest met mijn medicatieplanning.” 06:30 – pil tegen de hoge bloeddruk. 07:00 – iets eten vóór de diabetesmedicatie. 08:15 – inhalator. 09:00 – pil voor de botten, maar niet samen met calcium. 10:30 – wéér iets tegen de bloeddruk. 12:00 – eten. Maar niet te zout. Niet te vet. Niet te zoet. Niet te gezellig. 14:00 – controle of de ochtendmedicatie geen bijwerkingen veroorzaakt die weer nie

Over veerkracht in de ouderenzorg en positieve gezondheid In de zorg houden we van stevigheid. Protocollen. Richtlijnen. Zorgpaden. Formats. Registraties. Dubbele registraties van registraties. Soms lijkt het alsof we medewerkers opleiden tot eikenbomen. De eik is groot. Sterk. Onwrikbaar. “Zo doen wij dat hier.” “Dat staat niet in het protocol.” “Daar hebben we geen indicatie voor.” Maar iedereen die ooit in de ouderenzorg heeft gewerkt weet één ding: het leven van mensen bo

Er was eens, heel lang geleden, een koninkrijk dat Zorglandia heette. Een land waar alles keurig geregeld was. Té keurig. Iedere klacht had een protocol. Iedere traan een richtlijn. Iedere zucht een classificatiecode van twaalf cijfers. In de hoofdstad stonden enorme kastelen vol wijzen in witte jassen die riepen: “ALLEEN WAT MEETBAAR IS, IS WAAR!” En dus werden therapeuten afgerekend op grafieken, vinkjes en productiecijfers. Niet op opluchting. Niet op hoop. Niet op een cli

Er is iets fascinerends aan hulpverleners. We kunnen een gezin in drie minuten classificeren, vijf formulieren invullen vóór de koffie koud is. Maar dan begint de behandeling. En daar gebeurt iets ongemakkelijks. Therapie is alsof je met een groep mensen in een gammel bootje zit, midden op zee, terwijl iedereen een andere kaart vasthoudt en iemand roept: “Volgens het protocol zouden we nu land moeten zien!” De grote controledroom In de zorg houden we van meten. Sterker nog: s

Er is een experiment dat pijnlijk veel lijkt op de geestelijke gezondheidszorg: De Marshmallow Challenge. De opdracht is simpel: geef een groep mensen twintig spaghettistokjes, een meter tape, een stuk touw en één marshmallow. Vervolgens hebben ze achttien minuten om de hoogst mogelijke toren te bouwen. Klinkt eenvoudig. Totdat volwassenen eraan beginnen. Want wat doen volwassenen meestal? Overleggen. “Wie neemt de leiding?” “Wat is de beste strategie?” “Moeten we eerst een s

In NEMO in Amsterdam staat zo’n geweldige kettingreactie-opstelling. Je weet wel: een balletje rolt tegen een plankje, dat tikt een dominosteentje om, dat laat een autootje rijden, dat trekt een touwtje los en uiteindelijk vliegt ergens een vlaggetje omhoog alsof Nederland het WK heeft gewonnen. Kinderen kijken er ademloos naar. Volwassenen trouwens ook. Want diep vanbinnen hopen we allemaal hetzelfde: dat het leven ook zo werkt. Dat als je maar op het juiste knopje drukt, de

Een verkeerde opmerking van een collega? Trauma. Een ex die je ghostte? Trauma. Een docent die ooit zei dat je “meer in je mars had”? Jeugdtrauma. En onder #traumadump gooien miljoenen TikTokkers hun emotionele vuilniszakken online leeg alsof ze meedoen aan de psychologische versie van Heel Holland Bakt. Begrijp me niet verkeerd: trauma bestaat. Echt. En het kan verwoestend zijn. Maar misschien gebruiken we het woord inmiddels zó vaak, dat het bijna hetzelfde lot ondergaat al

(en wat een zandloper ons probeert te vertellen) Toen je acht was, duurde zes weken zomervakantie ongeveer net zo lang als de Middeleeuwen. Nu knipper je één keer met je ogen en is het alweer kerst, terwijl de paaseitjes nog in de kast liggen. De tijd doet iets vreemds als je ouder wordt. Filosoof Douwe Draaisma beschreef dat prachtig met het beeld van een zandloper. Hoe ouder de zandloper, hoe gladder de korrels, hoe sneller alles erdoorheen glijdt. En zo voelt het leven som

Als je sommige reclames moet geloven, bestaat ouder worden uit drie dingen: een traplift, een gehoorapparaat en een kortingskaart voor steunkousen. Alsof mensen boven de zeventig collectief in beige kleding achter de geraniums verdwijnen om daar langzaam op te lossen in een mengsel van bouillon, kruiswoordpuzzels en ochtendgymnastiek op NPO 1. Maar ouder worden is geen medisch defect. Het is een levensfase. En eerlijk gezegd een behoorlijk ingewikkelde. Want jongeren leven v

“Je bent zo gezond als je je voelt.” Dat klinkt als iets wat op een tegeltje naast een Boeddhabeeldje staat. Zo’n uitspraak waarvan je denkt: ja hoor, vertel dat maar eens tegen iemand met artrose, een kunstheup en een gehoorapparaat dat piept alsof er een vrachtwagen achteruitrijdt. En toch zit er iets ongemakkelijk waars in. Want hoe wij naar ouder worden kijken, blijkt verrassend veel invloed te hebben op hoe we daadwerkelijk ouder worden. Niet alleen mentaal, maar zelfs l

Iedereen wil honderd worden. Maar niemand wil eruitzien alsof hij de honderd aantikt. We smeren, spuiten, liften, slikken en filteren onszelf richting een soort biologisch wonder: de zestigjarige die eruitziet als veertig, zich gedraagt als dertig en op LinkedIn schrijft dat hij “nog volop in ontwikkeling” is. Alsof ouder worden tegenwoordig een persoonlijke mislukking is. Vroeger zochten machthebbers naar de bron van eeuwige jeugd. Ze dronken mysterieuze brouwsels met goud,

De illusie van de hulpverlener: “Ik ga jou fixen” Ergens tijdens de opleiding gebeurt het. Je zit in lokaal 3.14 met een lauwe cappuccino en een PowerPoint vol evidence-based modellen, en langzaam ontstaat de overtuiging: Als ik de juiste methode toepas, de juiste vragen stel en het protocol goed uitvoer… dan gaat deze cliënt veranderen. Welkom in de grootste collectieve fantasie van de gezondheidszorg. Want natuurlijk: als behandelaar heb je een inspanningsverplichting. En t

Bestaan er dan ook negatieve gezondheidspsychologen? “Dus jij bent een positief-gezondheidspsycholoog?”Ja. En steevast volgt dan die blik. Zo’n blik van: Bestaan er dan ook negatieve gezondheidspsychologen? Nee natuurlijk niet. Er loopt nergens een psycholoog rond die bij binnenkomst zegt:“Goedemiddag, ik ben gespecialiseerd in uitzichtloosheid, hopeloosheid en het zorgvuldig uitvergroten van uw tekortkomingen.” Hoewel… soms komt de geestelijke gezondheidszorg daar akelig dic

Hoe bouw je een succesvolle zorgketen zonder dat het naar lauwe kroketten gaat smaken? Er zijn tegenwoordig twee soorten zorgorganisaties. De eerste soort heeft een prachtige visie op papier. Positieve Gezondheid! De cliënt centraal! Eigen regie! Samenredzaamheid! En vervolgens krijgt mevrouw De Vries om 07:13 exact drie minuten om gewassen te worden, want de routeplanning zegt dat het anders “operationeel uit de pas loopt”. De tweede soort snapt iets belangrijks: een visie i

Waarom een behandelplan geen IKEA-handleiding voor geluk is We leven in een tijd waarin alles maakbaar lijkt. Je lichaam? Optimaliseren. Je carrière? Coachen Je darmflora? Fermenteren. Je mentale gezondheid? Acht sessies CGT en een mindfulness-app. Alsof de menselijke psyche een koffiezetapparaat is waar alleen even een resetknopje ingedrukt moet worden. En tja, de ggz heeft daar zelf enthousiast aan meegewerkt. Met behandelprotocollen, effectmetingen, keurmerken, ROM-lijstje