De grootste fout bij een crisis? Te snel hulpverlener worden.

Er zijn van die momenten waarop iemands emmer niet meer overloopt. Hij ontploft.

Alles wat jarenlang nog nét te dragen was, komt in één keer naar buiten. Verdriet. Angst. Trauma. Paniek. Hopeloosheid. Radeloosheid. Het denken staat stil en de emoties nemen het stuur over.

En wat doen wij als hulpverleners?

We trekken vaak direct de 'gereedschapskist' open.

Veiligheidsplannen. Risicotaxaties. Diagnoses. Afspraken. Formulieren. Goedbedoelde adviezen. We willen de controle terugpakken.

Logisch.

Maar dat is meestal niet het eerste wat iemand nodig heeft.

Vraag het aan mensen die zelf een psychische crisis hebben doorgemaakt en je hoort opvallend vaak hetzelfde antwoord.

"Er was eindelijk iemand die gewoon bij me bleef."

Niet iemand die het probleem direct oploste.

Niet iemand die mij vertelde wat ik moest doen.

Maar iemand die echt luisterde.

Aansloot.

Niet schrok van mijn verhaal.

Iemand die mij bleef zien als mens, en niet als crisis.

Juist daar begint herstel.

Niet met een protocol if een evaluatie, maar met contact.

Pas als iemand zich gehoord, gezien en begrepen voelt, ontstaat er ruimte om samen verder te kijken.

Wat helpt jou om dit vol te houden?

Waar heb jij jezelf eerder doorheen geslagen?

Wie zijn belangrijk voor jou?

Wie zou je er nu bij willen hebben?

Welke kracht heb jij, ook al voel je die op dit moment misschien helemaal niet?

Veiligheid

Daarna kun je (pas) samen veiligheid organiseren. Niet vóór iemand, maar mét iemand.

Naasten betrekken.

Betrek de mensen die belangrijk zijn. Wie staat het meest dichtbij? Bij wie kan je even op de bank bivakkeren? Wie snapt echt goed wie je werkeliijk bent? Bi wie voel je je het meest veilig en relaxed- ondanks de situatie en onstandigheden?

Continuïteit

Zorg voor continuïteit. Maak duidelijk wie er wanneer weer contact opneemt. Bespreek wat iemand in de tussentijd kan doen als het weer mis dreigt te gaan.

Vraag wat eerder geholpen heeft. Vraag ook wat naasten zien.

Slaap

En vergeet iets heel basaals niet.

Slaap.

Na een betere nacht ziet de wereld er vaak al anders uit. Het brein krijgt weer wat grip terug.

Middelengebruik

Bespreek ook eerlijk het gebruik van alcohol, drugs of benzodiazepinen. Ze lijken soms even te helpen, maar maken het denken uiteindelijk vaak impulsiever, somberder en roekelozer.

Maar maak van het gebruik van middelen geen 'veroordeling'. Onvoorwaardelijke acceptatie dus als grondhouding. 'Het is oké dat je wat gebruikt om je hoofd rustiger te maken. Maar liever nu even niet want het werkt nu waarschijnlijk averechts'.

En ja... soms lukt het niet.

Soms is er zó weinig contact mogelijk dat een klinische opname ('bed') nodig is.

Maar ook dan zou de belangrijkste vraag niet moeten zijn: "Kunnen we iemand opnemen?"

De belangrijkste vraag is:

"Wat moet er tijdens deze korte opname gebeuren, zodat iemand daarna weer veilig naar huis kan?"

Een opname is zeker geen eindbestemming. Het is een tussenstation.

De beste crisishulp begint daarom niet met handelen.

Ze begint met aanwezig zijn.

Want pas als iemand zich weer mens voelt, ontstaat er ruimte om samen oplossingen te vinden.

•