De oplossingsgerichte taxichauffeur
Stel je voor: je stapt in een taxi.
De chauffeur kijkt je aan en vraagt:
‘Waar komt u vandaan?’
Een logische vraag.
Maar eigenlijk heeft de chauffeur daar niet zoveel aan. Hij moet immers weten waar hij naartoe moet.
Dus de betere vraag is:
‘Waar wilt u naartoe?’
En daar begint het interessante.
Want soms weet je het precies.
‘Naar het station.’
Prima. Bestemming bekend. Rijden maar.
Maar soms weet je het niet.
‘Eh… ik weet het eigenlijk niet zo goed.’
Een goede taxichauffeur raakt dan niet in paniek. Hij begint ook niet uitgebreid te analyseren waarom je niet weet waar je naartoe wilt.
Hij stelt een paar oplossingsgerichte vragen.
‘Waar zou u graag willen uitstappen?’
‘Wat zou voor u een goede bestemming zijn?’
‘Wilt u ergens naartoe waar het rustig is, of juist waar wat te beleven valt?’
Langzaam ontstaat er een beeld omdat hij je helpt om jouw bestemming scherper te krijgen.
En stel dat je het écht niet weet?
Dan gaat een taxichauffeur niet eindeloos en doelloos rondjes door de stad rijden.
‘We zien wel waar we uitkomen.’
Dat klinkt misschien avontuurlijk, maar bij een taxi wordt het al snel een dure hobby.
De chauffeur rijdt dus niet doelloos rond. Hij vult het doel ook niet voor zijn klant in.
De klant stapt dan uit- en de volgende klant stapt in.
Dat is een goede metafoor voor positieve gezondheidszorg.
We zijn soms ontzettend goed in vragen waar iemand vandaan komt.
Wat is er gebeurd?
Welke problemen zijn er?
Wat ging er mis?
Hoe lang speelt dit al?
Welke diagnoses zijn er?
Welke beperkingen zijn er?
Welke eerdere behandelingen hebben niet gewerkt?
Allemaal belangrijke informatie.
Maar als we alleen maar achteromkijken, kan het gebeuren dat we vergeten te vragen:
‘Waar wilt u naartoe?’
Wat zou u graag anders willen?
Wat is voor u een goede dag?
Waar zou u meer van willen?
Wat zou u weer willen kunnen?
Waaraan zou u merken dat het een beetje beter gaat?
Dat is de beweging van probleemgericht naar oplossingsgericht.
Uiteraard is het verleden belangrijk. Maar met alleen een achteruitkijkspiegel kom je moeilijk vooruit.
En ook in de zorg weten mensen soms niet waar ze naartoe willen.
Dan is het niet onze taak om meteen een bestemming voor hen te bedenken.
We kunnen helpen zoeken.
Met goede vragen.
Met kleine stapjes.
Met nieuwsgierigheid.
En soms blijkt de bestemming verrassend klein.
Niet: ‘Ik wil weer volledig zelfstandig functioneren.’
Maar: ‘Ik wil morgen zelf mijn koffie kunnen inschenken.’
Niet: ‘Ik wil weer gelukkig zijn.’
Maar: ‘Ik wil vanmiddag even met mijn dochter naar buiten.’
Daar begint de beweging.
En dat is de belangrijkste les van de oplossingsgerichte taxichauffeur:
Je hoeft niet altijd het hele probleem te begrijpen om iemand een stukje verder te helpen.
Je moet vooral weten:
Waar wil je naartoe?
En als iemand het nog niet weet?
Dan rijd je niet eindeloos rond.
Dan blijf je even staan.
En stel je gewoon een volgende oplossingsgerichte vraag.
Opmerkingen