De VR- dementiebril voor 2000 euro per stuk

"Vandaag ga ik ervaren hoe het is om dementie te hebben." Dat klinkt indrukwekkend. Bijna alsof je een dagje astronaut wordt. Of chirurg. Of een alpaca in de Andes.

In steeds meer zorgorganisaties zetten medewerkers een VR-bril op hun hoofd om te ervaren hoe het is om dementie te hebben. Via een virtual reality-film kruip je in het hoofd van iemand met dementie. Je probeert koffie te zetten, raakt verdwaald in je eigen gedachten en ervaart hoe anderen op je reageren. Ondertussen hoor je de innerlijke stem van iemand met dementie.

Het doel is prachtig: meer begrip, meer empathie, betere zorg.

En laat ik vooropstellen: dat is waardevol. Want wie ooit naast iemand met dementie heeft gestaan, weet hoe moeilijk het soms is om werkelijk te begrijpen wat er gebeurt. Waarom iemand boos wordt. Waarom dezelfde vraag tien keer gesteld wordt. Waarom koffiezetten ineens een onmogelijke puzzel lijkt.

Een VR-beleving kan helpen om daar iets van te voelen. Maar toch knaagt er iets.

Want hoe absurd is het eigenlijk dat we een peperdure bril nodig hebben om ons in een ander mens te verplaatsen?

De empathie-industrie

Zorgorganisaties schaffen licenties aan. VR-brillen worden aangeschaft. Trainers worden opgeleid. Workshops georganiseerd. Reflectiebijeenkomsten gepland.

En voor je het weet zit je met twaalf collega's in een vergaderzaal van een paar duizend euro per dag te ervaren hoe het is om dementie te hebben. Om vervolgens in het nagesprek tot de conclusie te komen:

"Ik moet meer geduld hebben."

"Ik moet beter luisteren."

"Ik moet meer aansluiten bij de beleving van de cliënt."

Allemaal prachtige inzichten.

Maar waren die echt verborgen achter een VR-bril? Of hadden we dat ook kunnen leren van een gesprek met iemand die dagelijks met dementie leeft?

Waar stopt het?

Want als we deze lijn doortrekken, zijn de mogelijkheden eindeloos.

De Autisme-bril.

De ADHD-bril.

De Burn-out-bril.

De Ernstige-Depressie-Bril, waarbij je gedurende twintig minuten naar een grijze muur kijkt terwijl iemand fluistert: "Waarvoor doe ik het eigenlijk nog?"

De Psychose-bril.

De Echtscheidings-bril.

De Maandagochtendvergadering-bril.

Voor iedere doelgroep een headset. Voor iedere aandoening een beleving. Voor iedere menselijke ervaring een licentie.

Het klinkt bijna als een nieuwe Netflix-categorie. De beste simulator ooit

Misschien is er namelijk al een veel betere technologie beschikbaar. Hij is verrassend goedkoop! Heeft geen software-updates nodig. En werkt al duizenden jaren.

Hij heet: een gesprek.

Vraag iemand met dementie wat hij ervaart.

Vraag een mantelzorger hoe het is om dagelijks te zoeken naar de persoon die langzaam verdwijnt.

Vraag een echtgenoot hoe het voelt wanneer je vrouw je niet meer herkent.

Vraag een dochter wat ze mist.

Vraag een cliënt waar hij bang voor is.

Geen batterij nodig. Geen VR-bril.

Geen licentiekosten. Geen helpdesk.

Wat levert meer op? Stel dat een organisatie enkele duizenden euro's beschikbaar heeft.

Dan is de vraag niet: "Is een dementiebril nuttig?" De vraag is: "Wat levert het meeste op voor cliënten?"

Een VR-workshop?

Extra scholing?

Meer coaching op de werkvloer?

Meer tijd voor reflectie?

Of misschien zelfs een extra paar handen aan het bed?

Dat zijn ongemakkelijke vragen.

Maar wel vragen die gesteld moeten worden. Want iedere euro kan maar één keer worden uitgegeven.

Begrijpen is geen beleven

Daar zit wel de grootste misvatting. Een kwartiertje VR is niet hetzelfde als dementie hebben.

Je ervaart een simulatie.

Een indruk. Een fragment.

Je loopt niet wekenlang rond met verwarring. Je verliest niet stukje bij beetje je herinneringen.

Je vergeet niet hoe je partner heet. Je wordt niet wakker in een wereld die steeds minder logisch wordt.

Dat kunnen we niet simuleren. En moeten we ook niet doen alsof dat wel kan.

De echte uitdaging

De echte uitdaging is misschien veel minder spectaculair.

Niet: "Hoe ervaren we dementie?"

Maar:

"Hoe luisteren we beter?"

"Hoe zijn we nieuwsgieriger?"

"Hoe sluiten we aan bij de ander?"

"Hoe maken we tijd voor echt contact?"

Dat vraagt geen VR-bril.

Dat vraagt aandacht.

Aandacht tegenwoordig misschien wel schaarser dan technologie.

Dus ja, zet gerust die dementiebril op.

Laat je raken.

Laat je verwonderen.

Maar vergeet niet dat de belangrijkste innovatie in de zorg nog steeds geen headset is.

Het is een mens die op een stoel gaat zitten en oprecht vraagt:

"Vertel eens... hoe is het eigenlijk voor u?"