Praat Nederlands met me..

‘Er is sprake van een gevorderde en ernstige vasculaire dementie, gezien de uitgebreide witte stofafwijkingen in het brein, een wisselend beloop, voorts zijn er functiestoornissen op meerdere cognitieve domeinen, met op de voorgrond een vertraging in de (percentuele) informatieverwerking, semantische afasie en executieve functiestoornissen, met significante interferentie in het dagelijks functioneren’.

Dit zijn een hoop moeilijke woorden die je als neuropsycholoog in de opleiding mee krijgt. Maar hoe leg je aan de cliënt, diens naasten of een zorgteam in het verpleeghuis uit wat er aan de hand is, welke consequenties dit heeft voor de dagelijkse zorg. Hoe blijf je uit die ‘ingewikkelde’ taal? Hoe sluit je het beste aan?

Wat helpt is inzoomen op de mens is achter de ziektebeschrijving of een diagnose. Dus niet die ‘demente, ontremde man’, die ‘borderliner’, of ‘de blinde darm op kamer 5 in het ziekenhuis’. Het gaat altijd over een persoon met sterke kanten, verlangens en behoeften. Een mens met een hele levensgeschiedenis en met dierbaren om zich heen. Wat zou zijn behoefte zijn? En stel hij zou dit zelf nog kunnen verwoorden, wat zou hij dan zeggen wat belangrijk is in de zorg en ondersteuning op dit punt van zijn leven?

Positieve gezondheid

De visie van positieve gezondheid gaat over persoons- en cliëntgericht werken. Ondanks chronische beperkingen of een ernstige ziekte is het belangrijk om te onderzoeken wat belangrijk is -en wat zin geeft in het leven van de client.

Oplossingsgericht

Oplossingsgerichte gespreksvoering is hierbij goed bruikbaar. Dit zijn open vragen over sterke kanten, over wensen en behoeften en over helpend gedrag en coping.

Het doel van de client staat in de oplossingsgerichte gespreksvoering altijd centraal (in plaats van het doel van de zorgverlener). Zo’n doel is positief gesteld en staat in verbinding met wat er echt belangrijk voor je is in het leven. ‘Waar wil je naar toe, wat wil je anders of wat wil je wel? - in plaats van waar wil je vanaf?’, en ‘wat wil je niet?

Voorbeelden van zingevende doelen zijn bijvoorbeeld de behoefte aan vrijheid, het behouden van zoveel mogelijk regie, de wens om erbij te horen, je nuttig te maken en voelen, of blijvend te leren en je te ontwikkelen.

Het stellen van oplossingsgerichte vragen als methodiek draagt (hopelijk) bij aan de nodige motivatie om verandering in het leven aan te brengen. Om tot actie te komen. Stoppen met roken is bijvoorbeeld veel makkelijker als je beseft dat dit ervoor kan zorgen dat je nog wat langer op  je kleinzoon kan oppassen.

Het gaat dus echt om maatwerk: wat is voor jou belangrijk in deze fase van je leven, gezien de omstandigheden en wat er nu allemaal speelt? Ieder mens is uniek, net zoals iedere oplossing uniek is.

Creatief

Desgewenst kunnen er in het gesprek creatieve hulpmiddelen worden gebruikt om het doelde behoefte van de client te onderzoeken, mits deze voldoende aansluiten en passen bij de client. Bijvoorbeeld als de client zelf niet meer in staat is om te verwoorden wat hij belangrijk vindt door een haperend brein. Dan kun je bijvoorbeeld gebruik maken van beeld, geluid, tastzin en beweging, of kun je het spinnenwebmodel, de Yucelmethode of de Matroesjka methode inzetten – om zo samen met dierbaren en zorgverleners in gesprek te komen- over de ondersteuningsbehoefte.