Tussenevaluatie. Van Positieve Gezondheid naar Positief Samenleven.

Er zijn van die ideeën die je leven stiekem binnensluipen.

Eerst lees je er iets over. Daarna gebruik je het in je werk. Vervolgens merk je dat het niet alleen iets zegt over gezondheid, maar eigenlijk over bijna alles.

Zo vergaat het mij met Positieve Gezondheid en de positieve psychologie. Wat begon als een andere kijk op gezondheid – waarbij niet alleen je lichamelijke functioneren telt, maar ook zaken als zingeving, sociale relaties, meedoen en kwaliteit van leven – blijkt veel breder toepasbaar.

Eigenlijk gaat het over een fundamentele vraag:

Wat helpt mensen om goed te leven?

Dat klinkt simpel. Maar in een wereld die steeds ingewikkelder wordt, is dat misschien wel de belangrijkste vraag die we kunnen stellen.

De kunst van gezond nadenken

Positieve Gezondheid en positieve psychologie worden soms weggezet als "de leuke kant van de wetenschap". Alsof het gaat over glimlachen, dankbaarheidsdagboeken en optimistische posters aan de muur.

Dat is een misverstand. De kern is veel praktischer: kijken naar wat werkt. Wat mensen sterker maakt. Wat energie geeft. Wat bijdraagt aan welzijn, ontwikkeling en veerkracht.

Niet omdat problemen niet bestaan - maar omdat eindeloos naar problemen kijken meestal geen oplossing oplevert.

Wie voortdurend op zoek gaat naar alles wat fout gaat, vindt daar altijd meer van.

Dat geldt voor hulpverlening, organisaties, politiek, media en sociale media. Sterker nog: complete verdienmodellen zijn gebouwd op het aanwijzen van problemen, risico's, tekorten en dreigingen. Soms lijkt het alsof onze samenleving een professionele klachtencommissie is geworden!

De paradox van de moderne samenleving

Nog nooit hadden we zoveel kennis, technologie, comfort en mogelijkheden. En tegelijkertijd lijken steeds meer mensen vast te lopen in systemen die ooit bedoeld waren om hen te helpen.

Regels worden procedures. Procedures worden protocollen. Protocollen worden controlemechanismen.

En voor je het weet is de mens verdwenen achter een Excel-bestand, een dashboard of een vinklijst.

We meten alles. Behalve of mensen er daadwerkelijk gelukkiger van worden.

Dat is misschien wel de grootste les die ik uit de positieve psychologie haal: een systeem is niet succesvol omdat het bestaat. Een systeem is succesvol als het werkt voor mensen.

Dat lijkt een open deur. Maar kijk eens goed om je heen.

Van gezondheid naar maatschappij

Steeds vaker merk ik dat dezelfde principes die werken in coaching, zorg en psychologie ook relevant zijn voor maatschappelijke vraagstukken.

De menselijke maat. Aansluiten bij wat mensen kunnen en willen.

Versterken wat al aanwezig is. Ruimte geven aan gezond verstand. Niet alles ingewikkelder maken dan nodig.

Dat klinkt misschien bijna saai. Maar juist in een tijd van toenemende complexiteit is eenvoud soms revolutionair.

Want hoe vaak worden oplossingen bedacht door mensen die zo ver van de praktijk staan dat ze vergeten zijn hoe het dagelijkse leven eruitziet?

Hoe vaak worden nieuwe regels ingevoerd om de problemen van eerdere regels op te lossen? Een pil voor de bijwerkingen van een pil. Maar wanneer gaan we afbouwen en saneren? Schrapsessies inplannen.

En hoe vaak ontstaat er een systeem dat uiteindelijk vooral zichzelf in stand houdt?

Niet afwachten

Daarom zie ik deze blog als een soort tussenevaluatie.

Niet van een methode. Niet van een model.

Maar van een manier van kijken.

Een manier van kijken die uitgaat van mogelijkheden zonder naïef of te zijn en te verzuren in 'zo gaat het nu eenmaal'. Een manier die problemen erkent - zonder erin te blijven hangen. Die kritisch blijft zonder cynisch te worden.

Want dat laatste is misschien wel het grootste risico van deze tijd.

Niet dat mensen te positief worden. Maar dat ze afhaken.

Dat ze denken: het heeft toch geen zin. Dat ze veranderen in toeschouwers van hun eigen leven, hun organisatie of hun samenleving. En op dit punt begint het lijdend voorwerp. Aangeleerde hulpeloosheid of zelfs verzet: 'Ik doe niet meer mee'.

Waar WE voor staan

De beweging waar we voor staan is wat mij betreft groter dan gezondheid alleen.

Het gaat over het terugbrengen van de menselijke maat in een wereld die steeds technischer, bureaucratischer en abstracter wordt.

Het gaat over kritisch blijven denken. Niet automatisch geloven wat systemen, experts, algoritmes of beleidsstukken vertellen. Maar ook niet vervallen in klagen, wantrouwen of verzet om het verzet.

Het gaat over een eenvoudige vraag: Werkt dit voor mensen?

Zo ja: meer doen.

Zo nee: stoppen.

Dat klinkt misschien minder spectaculair dan een grote maatschappelijke revolutie. Maar het is vaak veel effectiever.

De keuze

We kunnen blijven wachten tot anderen het oplossen. Tot de politiek verandert. Tot organisaties veranderen. Tot systemen veranderen. Tot "ze" iets doen.

Of ... we kunnen zelf blijven oefenen in gezond nadenken. In menselijke oplossingen. In aandacht voor wat werkt. In het versterken van wat mensen nodig hebben om te floreren.

Niet omdat alles positief is.

Maar omdat het alternatief meestal bestaat uit afwachten, klagen en langzaam een lijdend voorwerp worden van ontwikkelingen die anderen voor ons bepalen.

De keuze lijkt mij helder.

Blijf scherp. Blijf kritisch. Blijf menselijk. En doe vooral meer van wat werkt.