Wachtlijsten? Dan leiden we toch gewoon minder psychologen op?!

Soms lees je een beleidsbesluit waarvan je denkt: dit moet satire zijn.

Zo'n bericht dat normaal gesproken op 1 april verschijnt, ergens tussen een voorstel om de brandweer minder brandweerlieden te geven omdat er zoveel branden zijn, en een plan om dijken te verlagen vanwege de stijgende zeespiegel.

Maar nee. Het is serieus.

Terwijl Nederland kampt met oplopende wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg, een groeiende vraag naar psychologische hulp, toenemende complexiteit van zorgvragen én een chronisch tekort aan behandelaren, heeft het ministerie van VWS besloten het aantal opleidingsplaatsen voor GZ-psychologen ongeveer te halveren.

Je leest het goed.

Er zijn te weinig psychologen.

Dus leiden we minder psychologen op.

De logica van een lekke boot

Stel je voor. Je zit in een boot.

Er zit een groot gat in de bodem.

Het water stroomt naar binnen.

De passagiers raken in paniek.

En dan staat er iemand op met een briljante oplossing:

"Misschien moeten we minder mensen leren hoe je een emmer gebruikt."

Dat lijkt ongeveer de beleidslogica achter dit besluit.

Het Capaciteitsorgaan – de onafhankelijke club die precies hiervoor bestaat – adviseert 1.240 opleidingsplaatsen.

VWS kijkt naar dat advies.

Knikt.

Bedankt vriendelijk.

En besluit vervolgens: 691.

Dat is ongeveer hetzelfde als een huisarts vragen hoeveel hechtingen iemand nodig heeft en vervolgens besluiten dat een pleister ook wel moet volstaan.

De wonderbaarlijke verdwijning van expertise

Nog opmerkelijker wordt het wanneer de argumentatie wordt uitgepakt. Volgens de redenering van het ministerie kunnen sommige taken misschien ook door minder gespecialiseerd personeel worden uitgevoerd.

Dat klinkt aantrekkelijk.

Totdat je het vertaalt naar andere sectoren.

"Er zijn te weinig piloten. Misschien kunnen ervaren passagiers onder voorwaarden het laatste stuk van de landing doen."

"Er zijn te weinig chirurgen. Misschien kan een enthousiaste coassistent alvast beginnen en kijken hoe ver hij komt."

"Er zijn te weinig architecten. Misschien kan iemand die ooit een LEGO-kasteel heeft gebouwd het ontwerp van de brug maken."

Plotseling voelt deskundigheid toch weer verrassend waardevol.

De wachtlijststrategie

Misschien zien wij het gewoon verkeerd. Misschien is dit een revolutionaire nieuwe aanpak.

Als er minder psychologen beschikbaar zijn, worden de wachtlijsten langer. Als de wachtlijsten langer worden, melden mensen zich minder snel aan. Als minder mensen zich aanmelden, lijkt de vraag lager.

Probleem opgelost.

Een geniale strategie!

Vergelijkbaar met het sluiten van alle thermometers om koorts uit Nederland te verbannen.

Onbeschikt opleiden: een beleidskundige parel

Nog mooier is de redenering rond het zogenaamde "onbeschikt opleiden".

Instellingen betalen steeds vaker zelf opleidingsplaatsen omdat ze de professionals simpelweg nodig hebben.

Normale mensen zouden denken:

"Blijkbaar is de behoefte enorm."

Maar beleidslogica is een bijzondere wetenschap.

Daar luidt de conclusie:

"Zie je wel? Ze redden zich ook zonder financiering."

Dat is alsof je constateert dat mensen hun huis zelf blussen omdat de brandweer niet komt opdagen, en vervolgens concludeert dat de brandweer dus eigenlijk overbodig is.

De hamster op de snelweg

Wat dit besluit vooral laat zien, is een merkwaardige vorm van kortetermijndenken.

De zorgvraag stijgt.

De bevolking vergrijst.

Psychische problemen nemen toe.

Wachtlijsten groeien.

Professionals vallen uit door werkdruk.

En precies op dat moment wordt de opleidingskraan verder dichtgedraaid. Alsof je op de snelweg ziet dat je brandstof bijna op is en besluit de tankdop eraf te draaien om benzine te besparen. Technisch gezien gebeurt er iets. Alleen niet iets verstandigs.

De rekening komt later

Het venijn van dit besluit zit niet in 2027. Het zit in 2030. In 2032.

In 2035.

Want een GZ-psycholoog groeit niet aan een boom. Je kunt niet over vijf jaar ontdekken dat er een tekort is en vervolgens op maandag een bestelling plaatsen voor honderd nieuwe professionals die vrijdag geleverd worden. Een opleidingsinfrastructuur afbreken gaat snel. Opnieuw opbouwen duurt jaren.

Dat weet iedereen die ooit een zorgopleiding heeft georganiseerd.

Behalve blijkbaar de mensen die hierover beslissen.

Misschien is er nog een alternatief

Er bestaat namelijk een radicaal idee. Een revolutionair concept.

Bijna ondenkbaar.

Luister goed.

Wat als we...

...het advies van de deskundigen volgen?

Wat als we het Capaciteitsorgaan serieus nemen?

Wat als we investeren in mensen voordat de tekorten volledig ontsporen?

Wat als we wachten niet verwarren met beleid?

De kern van de zaak

Achter alle satire schuilt een serieuze werkelijkheid.

Duizenden mensen wachten op psychologische hulp.

Professionals werken onder enorme druk. Instellingen investeren uit eigen middelen om toch voldoende behandelaren op te leiden.

En juist dan wordt besloten minder GZ-psychologen op te leiden dan deskundigen noodzakelijk achten.

Dat is geen bezuiniging op opleidingsplaatsen. Dat is een investering in toekomstige wachtlijsten.

En die rekening wordt uiteindelijk niet betaald door beleidsmakers.

Maar door cliënten die langer moeten wachten.

Door professionals die harder moeten werken.

En door een samenleving die juist méér mentale zorg nodig heeft, niet minder.

Soms is beleid zo absurd dat satire overbodig wordt.

Je hoeft het alleen maar voor te lezen.