Beroepsgeheim. Behalve dan voor de spreadsheet

Geen HONOS?- geen geld!

Stel je voor. Je stapt de spreekkamer binnen. Je sluit de deur. Je haalt diep adem. Eindelijk een plek waar je kunt vertellen wat je niemand anders durft te vertellen.

"Alles wat u hier vertelt blijft tussen ons."

Nou ja... bijna alles.

Behalve dan die zestien keurige hokjes van de verplichte HONOS vrsgenlijst die later nog even richting een landelijke database mogen. Maar geen zorgen, dat is natuurlijk voor uw eigen bestwil.

De wonderlijke wereld waarin vertrouwen een beleidsdoel is, maar wantrouwen een werkproces.

Als psycholoog of psychiater voer je soms gesprekken over de donkerste momenten uit iemands leven. Zelfmoordgedachten. Trauma. Seksualiteit. Verslaving. Wanen. Schaamte. Dingen die mensen soms jarenlang voor iedereen verborgen hebben gehouden.

En daarna ... mag (lees moet) je dat samenvatten in een scorelijst.

Alsof de menselijke ziel een hotelreview is.

"Relatieproblemen? Vier sterren. Depressie? Drieënhalve ster. Waanideeën? Helaas, volgende keer beter."

De redenering is bijna legitiem. We verzamelen al die gegevens om de GGZ slimmer te maken. Wachtlijsten verkorten. Zorg verbeteren. Efficiënter werken.

Dat klinkt fantastisch.

Alleen is er één klein detail.

Er is nauwelijks overtuigend bewijs dat HoNOS+ daarvoor geschikt is.

Dat is een beetje alsof je de file op de A4 wilt oplossen door iedereen verplicht zijn schoenmaat door te geven. Je hebt ontzettend veel gegevens verzameld. Alleen niet de juiste.

Nog mooier wordt het wanneer critici zich zorgen maken over privacy. Volgens de rechtbank zou dat vooral gaan om de ervaring van privacy.

De ervaring.

Dat is een fascinerend begrip.

Dat betekent vermoedelijk ook dat mijn portemonnee niet gestolen is. Ik ervaar alleen dat hij weg is.

En als iemand mijn woonkamer binnenloopt terwijl ik op de bank zit, is dat geen inbreuk. Ik ervaar slechts dat iemand binnen is.

Privacy blijkt ineens een emotie te zijn. Wie had gedacht dat ook de AVG gevoelens bleek te hebben?

Natuurlijk wordt erbij gezegd dat de gegevens anoniem zijn.

Dat woord heeft inmiddels ongeveer dezelfde geloofwaardigheid gekregen als "suikervrij" op een pak koekjes.

Want in een tijd waarin databestanden moeiteloos aan elkaar worden gekoppeld, is "anoniem" soms vooral een optimistische levenshouding.

Het grootste probleem is nog iets anders.

Vertrouwen.

Dat is namelijk geen technisch begrip. Vertrouwen ontstaat niet omdat een overheid zegt dat gegevens veilig zijn.

Vertrouwen ontstaat omdat een cliënt gelooft dat de spreekkamer één van de weinige plekken is waar niets naar buiten gaat.

Dat is geen romantisch idee.

Dat is de FUNDERING van iedere behandeling.

De ironie is bijna pijnlijk.

We investeren miljoenen in campagnes om mensen te stimuleren hulp te zoeken.

"Wees open."

"Praat erover."

"Zoek hulp."

En zodra iemand eindelijk de moed heeft verzameld om dat te doen, zeggen we:

"Fantastisch. Wilt u voordat u begint nog even zestien onderwerpen invullen voor onze administratie?"

Misschien moeten we nog een stap verder gaan.

Want waarom alleen de GGZ?

Laten we de biechtstoel digitaliseren.

De advocaat levert zijn gesprekken aan.

De huisarts uploadt iedere diagnose.

Relatietherapie rechtstreeks naar het CBS.

En misschien kunnen geliefden na een ruzie meteen een Excelbestand invullen voor kwaliteitsverbetering van hun huwelijk? Efficiëntie kent tenslotte geen grenzen.

Natuurlijk:

Iedereen wil kortere wachtlijsten.

Iedereen wil betere zorg.

Iedereen wil dat belastinggeld verstandig wordt besteed.

Maar goede bedoelingen zijn geen vrijbrief om fundamentele principes los te laten.

Het medisch beroepsgeheim is namelijk geen administratieve hindernis.

Het ís de behandeling.

Want de meest waardevolle interventie in de GGZ is vaak niet een vragenlijst. Maar het moment waarop iemand voorzichtig zegt:

"Ik heb dit eigenlijk nog nooit aan iemand verteld..."

Laten we ervoor zorgen dat die zin ook in de toekomst nog uitgesproken durft te worden.