Doomscrollen: vroeger had je een doemdenker, nu heb je een abonnement.

"Het gaat helemaal mis."

Die gedachte schiet tegenwoordig niet meer door je hoofd.

Nee, die wordt professioneel thuisbezorgd.

Gratis. In 4K. Met achtergrondmuziek.

Oorlog. Klimaat. Een overstroming. Een aanslag. Politieke ruzie.

Een influencer die huilt omdat haar matcha op is.

Veeg omhoog. Nog een ramp.

Veeg omhoog. Nog een crisis.

Veeg omhoog. Een puppy.

Veeg omhoog. Oorlog.

(Terugscrollen is trouwens steeds moeilijker in apps gemaakt)

Onze hersenen zijn veranderd in een all-you-can-eatbuffet voor ellende.

Vroeger keek je om acht uur naar het Journaal. Daarna zei iemand: "Zo, dat was het nieuws."

Vervolgens ging je tandenpoetsen.

Nu zegt niemand dat het nieuws klaar is. Sterker nog: het begint pas als jij wilt slapen.

De verslaving aan onrust

Het bijzondere is dat we niet verslaafd zijn aan slecht nieuws.

We zijn verslaafd aan de hoop dat het volgende filmpje eindelijk geruststellend zal zijn.

Dat gebeurt alleen nooit.

Want algoritmes zijn geen psychologen. Ze denken niet: "Deze jongen heeft vandaag wel genoeg ellende gezien."

Nee.

Ze denken: "Aha... hij keek 27 seconden naar een bombardement. Kennelijk houdt hij daarvan."

En hup... nog twintig bombardementen erbij.

Alsof Netflix na één aflevering van een thriller besluit dat jouw leven voortaan uitsluitend uit seriemoordenaars mag bestaan.

De wereld is niet geworden. Je tijdlijn wel. Steeds vaker hoor ik dan ook jongeren zeggen:

"De wereld is echt verschrikkelijk."

Maar is dat zo?

Of is jouw telefoon een verzameling geworden van alles wat misgaat op aarde?

Je ziet namelijk niet de miljoenen mensen die vandaag gewoon vriendelijk waren. Niet de buurman die een oude vrouw hielp oversteken. Niet de verpleegkundige die iemand geruststelde. Niet de docent die een leerling weer zelfvertrouwen gaf. Niet de vader die met zijn dochter een ijsje ging eten.

Goed nieuws verspreidt zich namelijk slecht. (Op puppy's na)

Ellende heeft een marketingbudget. Ook volwassenen zijn de klos.

Dit is geen jongerenprobleem.

Volwassenen doen precies hetzelfde.

We noemen het alleen "op de hoogte blijven". Dat klinkt intelligenter.

Maar drie kwartier Twitter lezen terwijl je bloeddruk stijgt is geen burgerschap. Dat is cardio voor je stresssysteem.

AI weet ook niet alles

En nu komt de volgende laag.

Steeds meer jongeren vragen AI wat ze van het nieuws moeten vinden.

Handig.

Maar ook AI vat samen wat ergens anders is geschreven.

Als niemand meer de oorspronkelijke bron leest, ontstaat een wereld waarin samenvattingen worden samengevat door samenvattingen.

Een soort digitale kopie van een kopie van een kopie.

Steeds net iets scherper in toon.

En net iets vager in nuance.

We mieten dus niet mediawijs worden...

...maar aandachtwijs.

Want het probleem is niet dat er slecht nieuws bestaat.

Dat is er altijd geweest.

Het probleem is dat ons brein nooit gebouwd is om de ellende van acht miljard mensen tegelijk te dragen.

Misschien is het dus helemaal niet ongezond om af en toe je telefoon weg te leggen.

Omdat je morgen ook nog iets wilt overhouden om de wereld een klein beetje mooier te maken.

Toch?

Want mensen die voortdurend overspoeld worden door rampspoed, raken zelden in beweging. Ze raken vooral uitgeput.

En een uitgeput mens verandert de wereld niet.

Die scrolt.

Nog één filmpje.

En nog één.

En nog één.