Langer thuis wonen. Klinkt gezellig. Tot oma in de douche ligt.

We hebben in Nederland een briljant idee bedacht: ouderen moeten langer thuis wonen.

Dat klinkt warm, menselijk en gezellig. Eigen regie. Eigen omgeving. Eigen koffiezetapparaat.

En vooral: goedkoper.

Tenminste… dat denken we.

Want ondertussen verandert half Nederland langzaam in een soort obstacle run voor tachtigplussers.

Met losse kleedjes, gladde badkamers, slecht licht, medicijndoosjes, trapleuningen uit 1987 en sloffen die ooit als “comfortabel” verkocht zijn maar eigenlijk functioneren als ski’s zonder rem.

En dan zijn we verbaasd dat er iedere vijf minuten een 65-plusser op de Spoedeisende Hulp belandt na een val.

Iedere. Vijf. Minuten.

Dat is geen incident meer.

Dat is spitsuur.

De grote zorg-illusie

We noemen het “langer zelfstandig wonen”. Maar vaak bedoelen we eigenlijk:

“Succes ermee thuis. We sturen wel een folder over valpreventie.”

Want ja, verpleeghuizen zitten vol. Personeelstekorten lopen op. Wachtlijsten groeien. Dus schuiven we de zorg steeds verder het huis in.

Alleen verdwijnen kwetsbaarheid, dementie en valrisico niet magisch zodra iemand zijn eigen voordeur achter zich dichttrekt.

Sterker nog: onderzoek laat zien dat ouderen die langer thuis moeten blijven wonen vaker in het ziekenhuis terechtkomen. Vooral ouderen met dementie of een verhoogd valrisico.

Dus wat gebeurt er?

We besparen een verpleeghuisbed…

…en krijgen er een (peperduur)ziekenhuisbed voor terug.

Gefeliciteerd. De zorgkosten hebben nu gewoon een ander logo.

Het wonder van de marktwerking in de zorg

En stel dat je dan eindelijk denkt: “Misschien is een verpleeghuis toch verstandig.” Dan begint level twee van het spel.

Want waar moet je heen?

Niemand weet het precies.

We hebben stapels kwaliteitsindicatoren over:

hoeveel personeel er rondloopt,

hoe groot het gebouw is, hoeveel vinkjes er op formulieren staan,

en waarschijnlijk de gemiddelde temperatuur van de bloemkool.

Maar waar ouderen daadwerkelijk het beste af zijn?

Waar minder ziekenhuisopnames zijn? Waar mensen veiliger leven?

Waar kwaliteit van leven hoger is?

Tja. Dat weten we eigenlijk niet.

Dat is alsof je een restaurant kiest op basis van:

het aantal koksmutsen,

de kleur van de stoelen,

en hoe netjes de wc-rol hangt…

zonder ooit te mogen weten hoe het eten smaakt.

Wachtlijsten maken mensen zieker

Nog pijnlijker: onderzoek laat zien dat kortere wachttijden voor verpleeghuizen ziekenhuisopnames verminderen.

Bij honderd ouderen met dementie zijn er gemiddeld dertien ziekenhuisopnames.

Verkort je de wachttijd met één maand? Dan voorkom je ongeveer één op de vier opnames. Dat is gigantisch!

Maar ondertussen discussiëren we liever eindeloos over “langer thuis”, alsof een voordeur automatisch zorg levert.

De echte vraag

Natuurlijk willen ouderen zo lang mogelijk eigen regie houden. Dat wil iedereen. Hoewel.. sommige ouderen willen toch echt lekker onder de mensen zijn. In een soort van verzorgingshuis -maar dat mocht niet meer bestaan.

“Thuis” is niet automatisch beter. Niet als iemand: voortdurend valt,

vereenzaamt, angstig wordt,

medicatie verkeerd gebruikt,

of overbelaste mantelzorgers heeft die zelf bijna omvallen.

Soms is een goed verpleeghuis geen verlies van vrijheid.

Soms is het juist het terugkrijgen van veiligheid, rust en menselijkheid.

Misschien moeten we stoppen met romantiseren: we hebben van “zelfstandig thuis wonen” bijna een morele verplichting gemaakt. Alsof naar een verpleeghuis gaan betekent dat je gefaald hebt.

Maar een samenleving laat zich niet meten aan hoeveel zorg ze kan uitstellen.

Wel aan hoe goed ze zorgt voor mensen die kwetsbaar worden.

Dus misschien moeten we stoppen met doen alsof een antislipmat, een folder en een mantelzorger met burn-out voldoende antwoord zijn op dubbele vergrijzing.

En misschien moeten we eindelijk investeren in wat écht werkt: slimme valpreventie,

betere ondersteuning thuis,

kortere wachttijden,

transparante kwaliteit van verpleeghuizen, en voldoende plekken waar ouderen veilig oud kunnen worden.

Hmmm..wat dacht je van een terugkeer van het verzorgingshuis?

Want als we blijven bezuinigen op ouderenzorg… dan eindigt “langer thuis wonen” uiteindelijk vooral als: “korter zelfstandig blijven.”