Oud is out

Iedereen wil honderd worden.

Maar niemand wil eruitzien alsof hij de honderd aantikt.

We smeren, spuiten, liften, slikken en filteren onszelf richting een soort biologisch wonder: de zestigjarige die eruitziet als veertig, zich gedraagt als dertig en op LinkedIn schrijft dat hij “nog volop in ontwikkeling” is. Alsof ouder worden tegenwoordig een persoonlijke mislukking is.

Vroeger zochten machthebbers naar de bron van eeuwige jeugd. Ze dronken mysterieuze brouwsels met goud, kruiden en kwiksulfide — wat waarschijnlijk vooral hielp om sneller dood te gaan, maar dat terzijde.

Tegenwoordig zijn we zogenaamd rationeler. Nu kopen we antirimpelcrème met collageen, drinken bleekselderijsap en injecteren botox in ons voorhoofd zodat niemand kan zien dat we ooit verdrietig zijn geweest.

De verpakking veranderde.

De angst niet. Want dat is misschien wel het echte probleem: we zijn niet bang om oud te worden. We zijn bang voor wat wij van “oud” hebben gemaakt.

Oud staat in onze cultuur zelden voor wijsheid, rust of levenservaring.

Oud staat voor traag. Achterhaald. Lastig. Vergeetachtig. Een risico voor de arbeidsmarkt. Een wandelende wachtlijst voor de thuiszorg. Zodra iemand boven de zestig iets vergeet, hangt half Nederland al met een dementietest boven zijn hoofd. Terwijl een twintiger gerust drie keer per dag zijn wachtwoord vergeet zonder dat iemand roept: “Beginnende Alzheimer?”

We noemen het een inclusieve samenleving, maar bouwen verpleeghuizen wel het liefst aan de rand van de stad. Liefst een beetje naast het crematorium, scheelt weer reistijd.

En ondertussen aanbidden we jeugd alsof het een religie is. Flexibel zijn. Groeien. Vernieuwen. Targets halen. Meebewegen. Altijd “aan” staan.

De moderne mens moet vooral niet stilstaan. Klinisch psycholoog Paul Verhaeghe beschreef het treffend: stabiliteit is bijna verdacht geworden. Alsof tevreden zijn een gebrek aan ambitie is.

We leven in een tijd waarin ADHD bijna een functieomschrijving is geworden en burn-out een carrièrestap.

In zo’n wereld passen ouderen slecht in het plaatje. Want ouderen herinneren ons aan iets waar we liever niet aan denken: dat het leven niet oneindig maakbaar is. Dat lichamen slijten. Dat controle tijdelijk is. Dat er uiteindelijk geen anti-agingcrème bestaat tegen sterfelijkheid. Dus stoppen we ouderdom weg. Letterlijk én figuurlijk.

Maar het wrange is: juist daardoor verliezen we iets waardevols. Want ouder worden is niet alleen verlies. Het is ook winst. Meer nuance. Meer relativeringsvermogen. Minder bewijsdrang. Meer vermogen om hoofd- en bijzaken te onderscheiden. Veel ouderen hebben iets waar jonge mensen duizenden euro’s coaching voor betalen: perspectief.

Alleen luisteren we er nauwelijks nog naar. We geloven liever een 23-jarige influencer die ons uitlegt hoe we “ons beste leven” moeten leiden vanuit een bubbelbad op Bali.

Ondertussen kunnen negatieve beelden over ouderdom zichzelf gaan waarmaken. Wie jarenlang hoort dat ouderen lastig, traag of afgeschreven zijn, gaat dat uiteindelijk soms geloven. En mensen gaan zich vaak gedragen naar het beeld dat de samenleving van hen heeft. Niet omdat ze werkelijk “op” zijn, maar omdat ze subtiel voelen dat ze niet meer meetellen.

Dat is misschien wel de meest pijnlijke vorm van veroudering: niet de rimpels, maar het langzaam maatschappelijk onzichtbaar worden.

Misschien moeten we daarom stoppen met de strijd tegen ouder worden. Niet omdat we massaal onze antirimpelcrème moeten weggooien — smeer gerust door — maar omdat ouderdom geen defect is dat gerepareerd moet worden.

Een samenleving die alleen jeugd bewondert, krijgt uiteindelijk een groot probleem. Want als alles draait om snelheid, vernieuwing en eeuwige groei, dan wordt ieder mens vroeg of laat een mislukking.

Omdat niemand jong blijft.

Hoeveel serum je ook koopt.