PFAS blues

Of: hoe we langzaam veranderen in een waterafstotende diersoort

Vroeger maakte je je zorgen over vet, suiker en roken.

Tegenwoordig ontbijt je met een boterham PFAS, een kopje pesticidenkoffie en een vleugje fijnstof. Biologisch uiteraard. Want we willen wel gezond blijven.

Welkom in Nederland: het land waar zelfs een komkommer tegenwoordig klinkt alsof hij een teflon-jasje draagt.

PFAS zit overal. In vis, eieren, regenjassen, pizzadozen, bakpapier, antiaanbakpannen, cosmetica en waarschijnlijk binnenkort ook in de kinder-surprise van de supermarkt. Het mooie is: je hoeft er helemaal geen moeite voor te doen. PFAS komt gewoon naar jou toe. Gratis bezorging.

En pesticiden? Die zweven gezellig mee door de lucht. Bedoeld om schimmels, insecten en plantenziektes te doden — maar helaas blijken onze hersenen soms ook niet helemaal enthousiast over die chemische gezelligheid.

De grote Nederlandse detox?

Het advies is inmiddels bijna komisch.

• Eet gevarieerd

• Eet niet te veel vis

• Geen eieren van eigen kippen

• Geen groenten uit je moestuin bij Dordrecht

• Pas op met zelf gevangen vis

• Let op met regenkleding

• Gooi je pizzadoos netjes weg

  
  

Kortom: leef gezond, maar raak niets aan. Je krijgt bijna heimwee naar de tijd dat een appel gewoon een appel was en geen scheikundig praktijkexamen.

Parkinson-pandemie

Ondertussen stijgt het aantal mensen met Parkinson explosief. Neurologen slaan alarm. Wetenschappers zien verbanden met bestrijdingsmiddelen en fijnstof.

Maar politiek ingrijpen? Dat gaat ongeveer even snel als een gemiddelde gemeentevergunning voor een dakkapel.

Parkinson is een slopende ziekte waarbij zenuwcellen in de hersenen afsterven. Bewegen wordt moeilijker, praten kost moeite, slapen lukt slecht en het leven wordt letterlijk steeds stroever.

En terwijl onderzoekers steeds vaker wijzen naar pesticiden, blijven we vooral druk met “verdere monitoring” en “vervolgonderzoek”.

Tja, - Nederland is wereldkampioen overlegtafels. Zelfs onze gifstoffen zitten waarschijnlijk inmiddels in een klankbordgroep.

Ondertussen in de supermarkt

Je loopt nietsvermoedend door de supermarkt: aardbeien met bestrijdingsmiddelen, zalm met PFAS, brood met resten landbouwgif, koffie met “mogelijk verhoogde waarden” en een pizzadoos die chemisch stabieler is dan je relatie.

Maar geen paniek hoor!

Volgens officiële instanties betekent een te hoge PFAS-waarde niet automatisch dat je ziek wordt. Dat klopt natuurlijk. Een parachute die half opengaat betekent ook niet automatisch dat je doodgaat.

De echte vraag

De echte vraag is niet meer: “Zit er PFAS in?”

De echte vraag is: “Waar zit het eigenlijk níét in?”

En nog belangrijker: Waarom accepteren we dit eigenlijk?

Want ondertussen voeren burgers zelf bloedonderzoeken uit, maken actiegroepen zich drukker dan sommige ministers en weten omwonenden van Chemours en de Westerschelde inmiddels meer over chemische stoffen dan ze ooit wilden weten.

Wat laten we onze kinderen na?

Dat is misschien wel het pijnlijkste van alles. We leven in een samenleving waar economische winst jarenlang zwaarder woog dan volksgezondheid.

Waar “handige eigenschappen” belangrijker waren dan de vraag wat die stoffen op lange termijn doen met mensen, dieren en natuur.

Waterafstotend. Vetafstotend. Vuilafstotend. Fijnstof uit benzine- maar ook uit elektrische auto's (!)

Alleen verantwoordelijkheid blijkt opvallend moeilijk afstotend te maken.

Tijd voor keuzes

Natuurlijk kunnen mensen zelf kleine dingen doen:

• minder onnodige chemische producten gebruiken

• bewuster eten

• minder bestrijdingsmiddelen in de tuin

• kritisch consumeren

Maar hoe dan?: dit probleem los je niet op met een biologische courgette en een herbruikbare katoenen tas.

Dit vraagt politieke keuzes.

Strengere regels.

Minder afhankelijkheid van landbouwgif.

Echte bescherming van volksgezondheid in plaats van eindeloze rapporten met “zorgelijke signalen”.

Want gezondheid zou geen experiment mogen zijn.

Anders zingen we straks allemaal dezelfde PFAS blues.