Wat we kunnen leren van een marshmallow op een stokje

Er is een experiment dat pijnlijk veel lijkt op de geestelijke gezondheidszorg:

De Marshmallow Challenge.

De opdracht is simpel: geef een groep mensen twintig spaghettistokjes, een meter tape, een stuk touw en één marshmallow. Vervolgens hebben ze achttien minuten om de hoogst mogelijke toren te bouwen.

Klinkt eenvoudig.

Totdat volwassenen eraan beginnen.

Want wat doen volwassenen meestal? Overleggen.

“Wie neemt de leiding?”

“Wat is de beste strategie?”

“Moeten we eerst een stevige basis ontwerpen?”

“Laten we even een plan maken.”

Er wordt druk gepraat. Geanalyseerd. Gecoördineerd.

Er ontstaan spontaan projectmanagers, kwaliteitsbewakers en mensen die vooral wijzen naar anderen met spaghetti.

En ondertussen?

Nog geen toren.

Kinderen pakken het totaal anders aan. Die beginnen gewoon.

Spaghetti eraan.

Marshmallow erop.

Instorten.

Opnieuw proberen.

Nog een keer instorten.

Tape erbij.

Lachen.

Verder bouwen.

En raad eens wie meestal winnen?

De kinderen.

Niet omdat ze slimmer zijn.

Maar omdat ze sneller feedback gebruiken. Dat is de hele crux.

Kinderen wachten niet tot het perfecte plan is bedacht. Ze testen voortdurend wat werkt. De toren valt om? Dan weten ze iets nieuws. De constructie buigt door? Weer informatie. Ze leren al doende.

Volwassenen willen eerst zekerheid voordat ze bewegen.

Kinderen bewegen en ontdekken onderweg de zekerheid.

En eerlijk gezegd zie ik precies hetzelfde gebeuren in therapieland.

Beginnende behandelaren houden zich vaak stevig vast aan protocollen, modellen en stappenplannen. Begrijpelijk ook. Structuur geeft houvast.

“Eerst probleemanalyse.”

“Dan cognitieve herstructurering.”

“Dan evalueren.”

Alsof cliënten zich netjes gedragen volgens hoofdstuk 4 van de behandelhandleiding.

Ze volgen zelden 'de gebruiksaanwijzing'. Soms wil iemand helemaal niet “dieper voelen”, maar gewoon weer slapen. Soms werkt jouw prachtige interventie totaal niet. Soms knikt een cliënt vriendelijk terwijl je voelt dat je elkaar volledig kwijt bent geraakt.

En precies dáár wordt feedback cruciaal. Niet jouw protocol.

Niet jouw techniek. Niet jouw theoretische voorkeur.

Maar de voortdurende vraag:

“Helpt dit eigenlijk voor jou?”

Hoe meer ervaring therapeuten krijgen, hoe meer ze vaak eclectisch gaan werken. Niet omdat ze slordiger worden, maar omdat ze ontdekken dat echte verandering niet ontstaat door star een methode af te draaien.

Ervaren behandelaren lijken eigenlijk steeds meer op die kinderen bij de Marshmallow Challenge.

Ze proberen iets.

Kijken wat het effect is.

Stellen bij.

Luisteren.

Experimenteren.

Afstemmen.

Geen eindeloze theoretische vergaderingen in hun hoofd tijdens het gesprek.

Want therapie werkt zelden omdat de therapeut zo briljant was. Therapie werkt vaak omdat cliënten zich serieus genomen voelen als samenwerkingspartner.

De cliënt is namelijk de expert van zijn eigen leven.

Niet de therapeut met drie registraties, vijf protocollen en een LinkedIn-profiel vol methodieken.

Onderzoek laat al jaren zien dat het actief ophalen van cliëntenfeedback de effectiviteit van behandelingen enorm vergroot. Toch doen we het opvallend weinig. Misschien omdat feedback spannend is?

Want stel dat een cliënt zegt:

“Ik heb eigenlijk niet het gevoel dat dit helpt.”

Au.

Maar precies dát moment bevat vaak meer therapeutische waarde dan nog drie perfect uitgevoerde technieken.

De Marshmallow Challenge laat iets belangrijks zien: succesvolle samenwerking ontstaat niet doordat iemand vooraf het perfecte plan bedenkt. Het ontstaat doordat je snel durft te testen, fouten maakt en voortdurend leert van feedback.

Misschien zouden we in de zorg dus iets minder moeten bouwen alsof we een beleidsplan schrijven…

en iets meer alsof we met spaghetti en marshmallows aan tafel zitten.

Een beetje minder controle.

Een beetje meer nieuwsgierigheid.

En vooral: veel beter luisteren naar wat er onderweg gebeurt.